In Het kleine heelal schrijft Annejan Mieras veel mooie zinnen, maar deze vraag deed mij langer nadenken:
Blijf je dezelfde als alles om je heen verandert?
Uit Wat je van bloed weet van Philip Huff, bladzijde152
Tegelijkertijd is het leven géén schuldvraag: het draait erom hoe je omgaat met wat gebeurt. In de basis is ieder mens alleen verantwoordelijk voor zijn eigen gedrag (dat bepaalt hij namelijk zelf) te allen tijde, in iedere situatie (die hij misschien niet zelf heeft bepaald). En ik vind dat jij je te veel als slachtoffer opstelt. Je moet je eigen leven zélf vormgeven – niemand anders gaat het voor je doen.
Bedenk wat je wil doen met je leven. Onthoud dat het leven nog niet half zo heilig is als wat je ermee doet. Vind een passie (de mijne, bijvoorbeeld, is schrijven) en laat die niet meer los. Soms is het leven frustrerend, teleurstellend en eenzaam, maar in je passie kun je die frustratie, teleurstelling en eenzaamheid kwijt – en zo zul je uiteindelijk worden beloond voor je doorzettingsvermogen.
[…]
Bekijk je ouders kritisch. Spaar ze niet, enkel omdat ze je ouders zijn. Ouderdom is geen garantie voor wijsheid, evenmin als biologische verwantschap dat is voor onvoorwaardelijke liefde.
Het boek De trein van vier over twaalf van Conny Palmkvist heeft een paar prachtige zinnen over verlies en rouw:
Daar ligt mijn moeder te sterven zonder dat ze me heeft gevraagd of ik dat goedvind. Mensen zouden hun kinderen moeten vragen of ze dat goedvinden.
Die kinderen zouden moeten beslissen.
Of moeders wel of niet mogen sterven.
Er zou een wet voor moeten zijn. Dan kun je zeggen: ‘In naam der wet, mama, ik verbied je om te sterven. Dat doe je maar een andere keer. Over honderd jaar.’
Maar zo mag je niet praten tegen mensen die op sterven liggen. Als ik eerlijk ben, praat ik het liefst helemaal niet tegen ze.
Je huilt gewoon tot je tranen op zijn.
Dan huil je zonder te huilen.
Dat is het ergste wat er bestaat.
(blz. 8)
Buiten is het warm.
Hierbinnen heb ik het ijskoud.
Kippenvel op mijn armen.
En op mijn hart.
Hartkippenvel, dat krijg je als je hart kapotvriest van al het verdriet dat je op je ziel draagt.
Hartkippenvel, overal.
Dat bestaat echt.
(blz. 97-98)
Behalve om zijn maatschappelijke inzichten heb ik Joop den Uyl bewonderd om de manier waarop hij politiek bedreef. Daar schreef hij niet over, hij deed het voor. Laat ik proberen Den Uyls stijl als politicus samen te vaten in een tiental lessen:
Les één: Blijf studeren. Denk nooit dat de feiten voor zich spreken en dat de waarheid gevonden is. Zoek achtergronden en minder voor de hand liggende verbanden. Blijf vragen stellen.
Les twee: Vraag je bij iedere beslissing af wat het effect zou zijn geweest op de zwakste groepen in de samenleving. Neem geen genoegen met een deskundig antwoord. Probeer het van de betrokken mensen zelf te krijgen.
Les drie: Lok tegenspraak uit om je eigen oordeel te scherpen, stelselmatig.
Les vier: Maak politieke tegenstellingen niet groter dan zij zijn, maar verdoezel ze evenmin. Gebruik ze om steun te verwerven voor de politieke visie die je voorstaat.
Les vijf: Timing is essentieel. De keuze van het juiste moment voor het lanceren van een idee of het nemen van een beslissing is net zo belangrijk voor politiek succes als de inhoud ervan. Maak gebruik van de factor tijd: aarzel noch om uit te stellen, noch om te verrassen.
Les zes: probeer een politiek crisis niet op te lossen dor een schuldige aan te wijzen. Kijk niet achterom, maar vooruit. Probeer een achterstand om te smeden tot een voordeel.
Les zeven: Hervorm via kleine stappen, niet via grote omwentelingen. In onze maatschappij zijn de marges voor hervormingen smal. Wees compromisbereid: ook een kleine stap vooruit is de moeite waard, tenzij je je bevindt op een doodlopende weg.
Les acht: Koester je niet in de macht. Wees als politicus geen regent. Stel je kwetsbaar op. Stel niet alleen de macht van anderen ter discussie, ook die van jezelf.
Les negen: Vervreemd je niet van je kiezers, je achterban, je partij. Maar aarzel niet om voorop te lopen en de weg te wijzen.
Les tien: Kies altijd voor democratische processen democratische instellingen, ook wanneer de uitkomst je niet zint. Voor een burger betekent dat: democratische rechtsregels geven altijd de doorslag, zolang deze niet langs democratische weg zijn gewijzigd. Voor een regering betekent dit: het parlement heeft altijd gelijk.
En tenslotte noch een elfde les: Hoe fascinerend de politiek ook is, haal je inspiratie buiten het politieke bedrijf zelf, bij de mensen om wie het gaat. En als die er even niet zijn: lees gedichten.
Bron: https://www.janpronk.nl/columns/dutch/den-uyl-als-leermeester.html
“Vrijheid is wederkerig, nooit tijdloos, en zeker niet iets van het ik in z’n eentje.”
Bron: https://www.nrc.nl/nieuws/2022/10/27/vrijheid-is-niet-het-ik-in-zn-eentje-a4146386
Een dode kan niet kapot zijn, een dode is dood, niet meer dan dat. Diegene die achterblijft is kapot. In wel duizend stukjes.
Uit: Marieke Lucas Rijneveld, Mijn lieve gunsteling.
Weer voelde hij zichzelf als een pelgrim, een pelgrim met een belangrijk, maar geheimzinnige opdracht.
Uit: Tonke Dragt, De brief voor de koning
‘Kunst is overal, op elk niveau. Het gaat erom wat je wil zien.’
(Alex Boogers – Alleen met de goden)
There is no path till you walk it
Ethan Hawke
